พลิกระบบคว่ำทุนเทา ไม่เป็นแค่พิธีกรรมการเมือง

‘การต่อสู้กับทุนเทา’ กลายเป็นโจทย์สำคัญในการเลือกตั้งที่จะถึงนี้ เนื่องจากในช่วงปลายปีที่ผ่านมาทั่วทั้งโลกต่างให้ความสำคัญกับปัญหาสแกมเมอร์ในภูมิภาคเอเชียตะวันออกเฉียงใต้ และประเทศไทยเองก็ถูกจับตามองว่าอาจเป็น ‘ศูนย์กลางการฟอกเงิน’ ของเหล่าสแกมเมอร์ เครือข่ายค้ายาเสพติด เครือข่ายพนันออนไลน์ และนักการเมืองข้าราชการที่ร่ำรวยจากการคอร์รัปชัน

หากประเทศไทยเป็นศูนย์กลางการฟอกเงินจริง นั่นหมายความว่าปัญหาผิดกฎหมายต่างๆ ที่ภาครัฐดำเนินการปราบปรามมาอย่างต่อเนื่อง (ทั้งยาเสพติด พนัน คอร์รัปชัน สแกมเมอร์) ไม่น่าจะหมดไปได้ยาก  เนื่องจากประเทศไทยมีระบบนิเวศที่เอื้อให้กิจการผิดกฎหมายเหล่านี้สามารถดำเนินการได้

‘กลไกการปราบปรามการฟอกเงินที่มีประสิทธิภาพ’ จึงเป็นสิ่งที่ประเทศไทยจำเป็นต้องมีภายใต้สถานการณ์ปัจจุบัน เพื่อตัดไฟแต่ต้นลมลดแรงจูงใจที่จะทำให้ทุนสีเทาสามารถเติบโต และช่วยบรรเทาปัญหาอาชญากรรมอื่นๆ ที่เกี่ยวข้องในประเทศไทยได้ แล้วกลไกปราบปรามการฟอกเงินของไทยบกพร่องที่จุดไหน สามารถพัฒนาเพื่อให้ประเทศไทยปลอดจากภัยทุนสีเทาได้มากขึ้นได้อย่างไร

‘ฟอกเงิน’ หัวใจสำคัญที่ทำให้เงินผิดกฎหมายนำมาใช้ได้

ถึงแม้ว่าธุรกิจผิดกฎหมายอย่าง การค้ายาเสพติด การเปิดบ่อนออนไลน์ (และออฟไลน์) การหลอกลวงออนไลน์ รวมถึงการคอร์รัปชันรับสินบน จะสร้างรายได้ให้ผู้กระทำการอย่างมหาศาล แต่รายได้ที่ได้มานั้นกลับนำมาจับจ่ายใช้สอยได้ยาก เนื่องจากรายได้มหาศาลที่ไม่สามารถระบุแหล่งที่มาได้จะกลายเป็นที่จับตาของเจ้าหน้าที่ภาครัฐ และอาจนำไปสู่การจับกุมทลายธุรกิจผิดกฎหมายที่ตนดำเนินการได้

ทุนเทาผิดกฎหมายจึงต้องนำรายได้ที่ได้มาเข้าสู่กระบวนการฟอกเงินก่อน ซึ่งการฟอกเงินคือการที่ทำให้รายได้มีที่มาคลุมเครือพิสูจน์ได้ยากว่ามาจากธุรกิจผิดกฎหมาย หรือสร้างที่มาที่ถูกกฎหมายให้รายได้เหล่านั้นสวมรอยแทน โดยวิธีการฟอกเงินนั้นมีหลายวิธีเรียงจากลำดับกระบวนการที่ซับซ้อนน้อยไปซับซ้อนมาก

วิธีการฟอกเงิน 4 แบบ

บัญชีธนาคาร (LV 1): ทุนผิดกฎหมายจะนำเงินที่ได้ยฝากเข้าไปในบัญชีธนาคาร แต่การฝากเงินในธนาคารต้องสร้างกระบวนการที่ซับซ้อนเพื่อให้หาได้ยากว่าที่มาต้นทางของเงินนั้นมาจากไหน เช่น การโอนเงินผ่านบัญชีธนาคารหลายๆ ทอด โอนแตกไปหลายบัญชี รวมถึงโอนเงินสุจริตปนเข้าไปในบัญชีที่มีเงินผิดกฎหมายด้วย เมื่อเส้นเงินซับซ้อนจึงบอกได้ยากว่าเงินในบัญชีนั้นมีแหล่งต้นเงินมาจากไหน และแยกเงินสุจริตกับเงินผิดกฎหมายออกจากกันได้ยาก

อย่างไรก็ตาม ในระยะหลังที่รัฐบาลจริงจังกับปัญหาสแกมเมอร์ ธนาคารถูกกำชับให้จริงจังในการตรวจสอบหาบัญชีที่เกี่ยวข้องกับการฟอกเงินในระบบของตัวเอง (บัญชีม้า) ทำให้การฟอกเงินผ่านระบบธนาคารมีความเสี่ยงจะถูกจับมากขึ้น

สินทรัพย์ (LV 2): ทุนผิดกฎหมายทั้งหลายจะนำเงินสดที่มีไปเปลี่ยนเป็นสินทรัพย์ เช่น อสังหาริมทรัพย์ รถยนต์ ทองคำ พระเครื่อง งานศิลปะ ของสะสมต่างๆ รวมถึงสกุลเงินดิจิทัล เพื่อนำมาสะสมไว้ก่อน และหากต้องการใช้เงินก็จะนำสินทรัพย์เหล่านั้นมาขายในตลาด ซึ่งจะทำให้ทุนผิดกฎหมายมีรายได้ที่มีที่มาที่ไป ทั้งนี้ หลายครั้งทุนผิดกฎหมายอาจจะจ้างนอมินีดำเนินการให้เป็นผู้ถือครองทรัพย์สินแทน

ธุรกิจการค้า (LV 3): หลายครั้งรายได้จากกิจการผิดกฎหมายก็เข้ามาอย่างต่อเนื่อง อาชญากรจำเป็นต้องทำระบบฟอกเงินที่จะเข้ามาในอนาคตด้วย ทุนผิดกฎหมายจึงเลือกไปจดทะเบียนตั้งธุรกิจที่มีหน้าร้าน และตกแต่งบัญชีสร้างกำไรปลอมขึ้นมาเพื่อสร้างที่มาให้กับรายได้ที่ผิดกฎหมาย โดยอาศัยวิธีที่หลากหลาย เช่น ขายสินค้าราคาถูกๆ จำนวนเยอะๆ และเขียนตัวเลขต้นทุนให้ต่ำกว่าความเป็นจริง หรือสร้างคำสั่งซื้อและรายได้ปลอม ฯลฯ

ตัวอย่างเช่น ธุรกิจซักอบรีดมักถูกใช้เป็นธุรกิจสำหรับการฟอกเงิน เนื่องจากเป็นธุรกิจที่ไม่ซับซ้อน ตกแต่งบัญชีได้ จึงมีพบเห็นข่าวที่ธุรกิจซักอบรีดมีส่วนเกี่ยวพันกับธุรกิจผิดกฎหมายอยู่เสมอ^[1]ThaiPBS. 2565. จับบริษัทรับซักอบรีด ย่านลำลูกกา ฟอกเงินเครือข่ายยาเสพติด. URL: https://www.thaipbs.or.th/news/content/315914

บริษัทมหาชน (LV 4): อีกวิธีที่เริ่มเป็นที่นิยมและทำให้การฟอกเงินกลายเป็นประเด็นร้อนในสังคม คือการที่ทุนผิดกฎหมายเริ่มจะหันไปซื้อหุ้นเพื่อเข้าควบคุมบริษัทมหาชนในตลาดหลักทรัพย์ ซึ่งบริษัทบางประเภทน่าจะเป็นเป้าหมายสำคัญที่กลุ่มแกงค์อาชญากรอยากเข้ามาครอบงำเพื่อทำให้กระบวนการฟอกเงินเกิดขึ้นได้ง่าย

ตัวอย่างเช่น บริษัทซื้อขายแลกเปลี่ยนสินทรัพย์ดิจิทัล ที่หากสามารถครอบงำได้แล้ว ทุนผิดกฎหมายจะสามารถเปลี่ยนเงินที่ได้มาเป็นสินทรัพย์ดิจิทัลได้โดยไม่ถูกใครกำกับควบคุม อย่างในกรณี Kucoin^[2]KuCoin  ถูกปรับในสหรัฐเป็นเงินจำนวนกว่า 300 ล้านดอลลาร์โทษฐานล้มเหลวในการหยุดยั้งการฟอกเงินหลายพันล้านดอลลาร์ อ่านเพิ่มเติม Tom Wright. 2025. … Continue reading เองก็ถูกตั้งข้อสงสัยว่าอาจถูกใช้เป็นแพลตฟอร์มในการฟอกเงินผิดกฎหมายบนตลาดคริปโตฯ

ฟอกเงินสร้างผลกระทบทางเศรษฐกิจอีกมาก

นอกจากการฟอกเงินจะช่วยให้กิจการผิดกฎหมายสามารถดำรงอยู่ได้แล้ว กระบวนการฟอกเงินยังสร้างผลกระทบทางเศรษฐกิจต่อธุรกิจและประชาชนด้วย

ประการแรกอสังหาริมทรัพย์เป็นเป้าหมายสำคัญที่ทุนผิดกฎหมายต้องการจะครอบครอง ซึ่งอุปสงค์เทียมจากทุนผิดกฎหมายเหล่านี้จะผลักดันราคาอสังหาริมทรัพย์ให้พุ่งสูงขึ้น จนคนทั่วไปที่ต้องการเป็นเจ้าของจริงๆ อาจเอื้อมไม่ถึง

ประการที่สองกรณีที่ทุนผิดกฎหมายมาเปิดธุรกิจขายสินค้าตัดราคาธุรกิจในพื้นที่ทำให้ธุรกิจในพื้นที่แข่งขันได้ยาก กล่าวคือธุรกิจที่เปิดขึ้นบังหน้าเพื่อฟอกเงินไม่ได้มีเป้าหมายที่จะขายสินค้าสร้างกำไรจริงๆ แต่ต้องการขายสินค้าให้มีจำนวนมากที่สุดที่เป็นไปได้ โดยไม่สนใจเรื่องต้นทุน เพื่อนำรายได้ที่ได้มาไปตกแต่งบัญชีให้มีกำไร ธุรกิจที่เปิดเพื่อฟอกเงินจึงมักใช้วิธีลดแลกแจกแถม ในราคาที่น่าจะขาดทุน ในด้านหนึ่งผู้บริโภคอาจได้ของราคาที่ถูกลง แต่ในอีกด้านหนึ่งธุรกิจเดียวกันในท้องถิ่นเผชิญปัญหาแข่งขันไม่ได้จนล้มหายตายจากไป

การปราบปรามการฟอกเงินจึงเป็นภารกิจที่ช่วยลดแรงจูงใจในการทำธุรกิจผิดกฎหมาย บรรเทาปัญหายาเสพติด การหลอกลวงออนไลน์ การค้ามนุษย์ ฯลฯ และช่วยแก้ปัญหาผลกระทบทางเศรษฐกิจของกิจการการฟอกเงิน

รัฐไทยตรวจจับการฟอกเงินได้น้อย เพราะดำเนินการกลับหัวกลับหาง

อย่างไรก็ตาม ที่ผ่านมาภาครัฐของไทยสามารถจัดการการฟอกเงินได้น้อยมาก

ในช่วงปลายปี 2025 ปปง. สั่งอายัดทรัพย์สินเครือข่ายจีนเทาและคนไทย 4 คดีใหญ่รวมกันกว่า 10,165 ล้านบาท^[3]Thai Publica. 2568. ปปง.ยึดและอายัดทรัพย์รวมกว่า 10,165 ล้านบาท เชื่อมโยงขบวนการสแกมเมอร์. URL: https://thaipublica.org/2025/12/amlo-seizes-and-freezes-assets-of-transnational-organized-crime-networks/ ซึ่งการสั่งอายัดครั้งนี้เป็นคดีใหญ่ และอาจตีความได้ว่าเงินผิดกฎหมายของไทยน่าจะมีขนาดที่ใหญ่มาก (มากกว่าที่ถูกจับได้) แต่ที่ผ่านมา ปปง. สามารถยึดทรัพย์ผิดกฎหมายเข้ากองทุนได้เพียงปีละประมาณไม่ถึง 500 ล้านบาทเท่านั้น^[4]ทรัพย์สินที่ ปปง. ยึดได้ที่ไม่ต้องส่งคืนผู้เสียหายจะถูกนำส่งเข้ากองทุนการป้องกันและปราบปรามการฟอกเงินและกระทรวงการคลังอย่างละครึ่ง … Continue reading

ยิ่งไปกว่านั้น ในปี 2025 มีการดำเนินคดีที่สร้างรายได้ผิดกฎหมายได้กว่า 2.7 แสนคดี แต่มีการดำเนินคดีฟอกเงินเพียง 580 คดี^[5]กองบรรณาธิการ The Standard. 2026. ศปปง.ตร. เปิดสถิติปี 68 เดินหน้าถอนรากถอนโคนอาชญากรรม อายัดทรัพย์กว่าหมื่นล้าน พร้อมกางแผนปี 69 ยกระดับสืบสวนคดีฟอกเงิน. URL: … Continue reading เท่านั้น

การดำเนินคดีฟอกเงินอายัดทรัพย์สินได้ในสัดส่วนที่ต่ำเมื่อเทียบกับขนาดเศรษฐกิจผิดกฎหมายในประเทศเป็นผลมาจากการที่ กลไกปราบปรามการฟอกเงินของรัฐไทยดำเนินการได้อย่างไม่เต็มที่

กลไกการปราบปรามฟอกเงินแบบที่ควรจะเป็นควรเริ่มต้นจากการ ‘สืบเสาะหาธุรกรรมที่ต้องสงสัยว่าจะเป็นธุรกรรมที่มีที่มาผิดกฎหมาย’ ผ่านการรวบรวมข้อมูลการทำธุรกรรมต่างๆ ที่อาจเกี่ยวข้องกับการฟอกเงิน เช่น ข้อมูลการโอนเงินธนาคาร ข้อมูลการซื้อขายทองคำ สินทรัพย์ดิจิทัล อสังหาริมทรัพย์ ข้อมูลทางการเงินของนิติบุคคล รวมถึงข้อมูลจากคนในท้องที่ที่สงสัยว่ากิจการใด/อสังหาใดที่อาจมีที่มาจากเงินผิดกฎหมาย ฯลฯ^[6]ตาม พระราชบัญญัติป้องกันและปราบปรามการฟอกเงิน พ.ศ. 2542 ได้กำหนดให้ผู้ประกอบอาชีพที่เกี่ยวข้องกับ อัญมณี อสังหาริมทรัพย์ รถยนต์ สินเชื่อ ฯลฯ … Continue reading ซึ่งหากตรวจพบพฤติกรรมที่ผิดปกติ ไม่สามารถบ่งบอกที่มาของแหล่งเงิน และมีหลักฐานบ่งชี้ว่ามีแนวโน้มสูงว่าอาจจะมีส่วนเกี่ยวพันกับกิจการผิดกฎหมาย รัฐก็ดำเนินอายัดทรัพย์สินเหล่านั้นไว้ก่อน^[7]ในด้านหนึ่งควรจะลดผลกระทบที่อาจจะเกิดจากการอายัดเงินบริสุทธิ์ด้วย … Continue readingเพื่อสืบสวนแหล่งที่มาของเงินจากผู้มีส่วนเกี่ยวข้อง ถ้าหลักฐานเพียงพอบ่งบอกได้ว่าธุรกรรมเหล่านั้นมีส่วนเชื่อมโยงกับธุรกิจผิดกฎหมาย รัฐก็ดำเนินคดีกับผู้มีส่วนเกี่ยวข้องกับธุรกรรมเหล่านั้นตามฐานความผิดที่พบ

อย่างไรก็ตาม การตรวจจับการฟอกเงินของไทยมักจะดำเนินการกลับด้าน กล่าวคือในหลายครั้งภาครัฐมักเริ่มต้นจากการมีหลักฐานที่บ่งชี้ได้ว่าผู้กระทำผิดมีส่วนเกี่ยวข้องกับกิจกรรมผิดกฎหมายก่อน หลังจากนั้นจะออกหมายจับพร้อมอายัดทรัพย์สิน แล้วค่อยรวบรวมข้อมูลเส้นทางการเงินเพื่อประกอบเป็นหลักฐานในการฟ้องคดีฟอกเงินในภายหลัง ภายใต้กระบวนการดำเนินคดีเช่นนี้ คดีฟอกเงินจึงเป็นเพียง ‘ของแถม’ ในการจับกุมจากคดีอื่น

กระบวนการที่ต้องมี ‘ฐานความผิด’ ก่อนถึงจะดำเนินคดีฟอกเงินได้ ทำให้การจัดการการฟอกเงินดำเนินไปได้น้อยกว่าที่ควรจะเป็น กล่าวคือ กระบวนการสืบทรัพย์ถูกใช้ค้นหารวบรวมหลักฐานเมื่อค่อนข้างมั่นใจแล้วว่าผู้ต้องสงสัยกระทำความผิด ไม่ได้ถูกใช้เพื่อค้นหาว่ามีใครกระทำผิดเพิ่มเติมหรือไม่

ยิ่งไปกว่านั้น การอายัดทรัพย์พร้อมหรือหลังออกหมายจับยังเปิดช่องให้ผู้กระทำความผิดสามารถถ่ายโอนทรัพย์สินออกจากการครอบครองได้ทัน ยิ่งทำให้อายัดทรัพย์สินจริงได้น้อยลงไปอีก

มี Data Bureau แต่ถ้าคนไม่พอ ระบบไม่เอื้อ
‘กลไกสืบทรัพย์’ ก็ทำงานไม่ได้

การจะปรับให้ระบบการจัดการฟอกเงินเปลี่ยนจาก ‘สืบทรัพย์เพื่อขยายผลจากผู้กระทำผิด’ ไปเป็น ‘สืบทรัพย์เพื่อหาการกระทำผิด’ ต้องอาศัยการอัพเกรดระบบการทำงานของภาครัฐ

Data Bureau คือข้อเสนอที่หลายพรรคการเมือง^[8]พรรคภูมิใจไทยและพรรคประชาชนต่างผลักดันการทำ Data Bureau ต่างผลักดันเพื่อใช้เป็นเครื่องมือตามหาทุนเทา โดยการทำ Data Bureau คือการตั้งศูนย์กลางที่เชื่อมโยงข้อมูลธุรกรรมทั้ง เงินสด เงินในระบบธนาคาร สินทรัพย์ดิจิทัล ทองคำ เงินตราต่างประเทศ ฯลฯ เพื่อสืบหาความเชื่อมโยงของธุรกรรมที่ผิดปกติผ่าน การยืนยันตัวตนความสอดคล้องของผู้ทำธุรกรรม (Profile) ดูพฤติกรรมการทำธุรกรรมของแต่ละตัวตน (Behavior) และระบุที่มาและปลายทางของทรัพย์สิน (Inflow / Outflow)^[9]กองบรรณาธิการ Policy Watch. 2569. เร่งตั้ง Data Bureau ตรวจสอบข้อมูลทุกสินทรัพย์ ดักจับเงินเทา. Thai PBS. URL: https://policywatch.thaipbs.or.th/article/finance-75 

ในเบื้องต้น ถึงแม้ว่า Data Bureau ที่กำลังจะเกิดขึ้นยังเป็นระบบที่ไม่สมบูรณ์ยังต้องปรับปรุงบูรณาการเพิ่มข้อมูลอีกหลายแหล่ง (เช่น ข้อมูลการซื้อขายรถยนต์ ข้อมูลการซื้อขายของสะสม ฯลฯ) และต้องหาวิธีทำให้ข้อมูลที่มีอยู่แล้วจากหลายภาคส่วนมีความครบถ้วนมากยิ่งขึ้น^[10]เช่น ข้อมูลสินทรัพย์ดิจิทัล ข้อมูลเงินสด ที่ระบบในปัจจุบันยังบันทึกได้ไม่ครอบ เสาวลักษณ์ เขตสูงเนิน, ประลองยุทธ ผงงอย และปวริศ อำนวยพรไพศาล. … Continue reading แต่ก็เป็นการยกระดับกลไกข้อมูลเพื่อใช้ตรวจจับทุนผิดกฎหมายในทิศทางที่ถูกต้องแล้ว

อย่างไรก็ตาม ต่อให้ Data Bureau จะมีข้อมูลธุรกรรมการซื้อขายอย่างครบถ้วน แต่ข้อมูลธุรกรรมที่เกิดขึ้นบ่งบอกได้เพียง ‘พฤติกรรมที่น่าสงสัยว่าจะเป็นธุรกรรมจากกิจกรรมผิดกฎหมาย’ เท่านั้น การจะฟันธงได้ว่า ‘ธุรกรรมนั้นเกี่ยวข้องกับความผิดจริง’ ต้องอาศัยกระบวนการสืบสวนสอบสวนรวบรวมหลักฐานเพื่อบ่งชี้ว่ามีความผิดโดยเจ้าหน้าที่ภาครัฐอยู่ดี

แต่ปัญหาสำคัญคือทรัพยากรภาครัฐที่ทำงานด้านการสืบสวนสอบสวนอาจจะมีไม่เพียงพอ

ประการแรก สำนักงานป้องกันและปราบปรามการฟอกเงิน (ปปง.) ซึ่งมีหน้าที่ทั้งต้องสืบหาหลักฐาน คุ้มครองพยาน ประสานงานภาครัฐ กำหนดนโยบาย รับเรื่อง บังคับใช้กฎหมาย ที่เกี่ยวข้องกับคดีฟอกทั่วทั้งประเทศ แต่กลับมีบุคลากรในสังกัดเพียงแค่ 552 คน^[11]กองนโยบายและยุทธศาสตร์ สำนักงานป้องกันและปราบปรามการฟอกเงิน. 2565. แผนยุทธศาสตร์และแผนปฏิบัติราชการ 5 ปี พ.ศ. 2566-2570. URL: https://psd.amlo.go.th/uploads/downloads/attach_202301101432_63bd14abaf564.pdfเท่านั้น ซึ่งน้อยมากเมื่อเทียบกับบุคลากรในองค์กรที่ทำหน้าที่ในภารกิจประเภทแนวเดียวกัน เช่น สำนักงานป้องกันและปราบปรามการทุจริตแห่งชาติ (ป.ป.ช.) มีบุคลากรอยู่ 3,588 คน^[12]สำนักงาน ก.พ.. 2566. กำลังคนภาครัฐ 2566. URL: https://share.google/dKU4LvCxK0YJhC6Mc สำนักงานป้องกันและปราบปรามยาเสพติด (ป.ป.ส.) มีบุคลากรของตัวเองอยู่ 996 คน^[13]สำนักงาน ก.พ.. 2566. กำลังคนภาครัฐ 2566. URL: https://share.google/dKU4LvCxK0YJhC6Mc แต่เมื่อรวมกับที่ยืมจากหน่วยงานอื่นมาชั่วคราวแล้ว ป.ป.ส. จะมีบุคลากรในสังกัดถึง 7,000 คน^[14]ก่อนหน้านี้ในปี 2564 เคยมีถึง 14,000 คน อ่านเพิ่มเติมใน สำนักข่าวอิศรา. 2564. เคียงข่าว: ทำความรู้จักตำแหน่ง เจ้าพนักงาน ป.ป.ส. ก่อนโดนสั่งโละกว่า 7,000 คน. URL: … Continue reading หรือกระทั่งกรมสอบสวนคดีพิเศษ (DSI) ที่ทำหน้าที่จัดการเฉพาะ ‘คดีพิเศษ’ ยังมีจำนวนบุคลากรถึง 975 คน^[15]สำนักงาน ก.พ.. 2566. กำลังคนภาครัฐ 2566. URL: https://share.google/dKU4LvCxK0YJhC6Mc

นอกจากจะมีพนักงานน้อยแล้ว ปปง. ยังมีเพียงสำนักงานใหญ่ที่กรุงเทพฯ เพียงแห่งเดียวเท่านั้น ไม่มีสำนักงานสาขาตามภูมิภาคต่างๆ ทั้งที่กระบวนการฟอกเงินมีแนวโน้มจะกระจายการปฏิบัติการไปในพื้นที่ต่างจังหวัดมากกว่ากรุงเทพฯ ด้วยซ้ำ^[16]ทศพล ทรรศนพรรณ. 2026. จับตาสถานการณ์ฟอกเงินและพื้นที่เสี่ยงภัยอาชญากรรมทางเศรษฐกิจ. URL: https://themomentum.co/ruleoflaw-moneylaundering/ การไม่มีพนักงานในพื้นที่ภูมิภาคทำให้ขาดแคลนผู้เชี่ยวชาญที่รู้เรื่องปัญหาในแต่ละพื้นที่

เพื่อแก้ปัญหาการขาดแคลนกำลังคนและการไม่มีพนักงานของตัวเองในส่วนของภูมิภาค ปปง. อาจใช้วิธียืมพนักงานจากหน่วยงานอื่นให้ช่วยทำหน้าที่สืบสวนสอบสวนรวมรวมพยานหลักฐานให้ แต่ปัญหาสำคัญของการยืมพนักงานจากหน่วยงานอื่นคือ 1. พนักงานจากหน่วยงานอื่นมีภารกิจหน้าที่ของตัวเองที่ต้องทำอยู่แล้ว ยิ่งการสืบสวนสอบสวนการฟอกเงินเป็นกระบวนการที่ต้องใช้เวลาทำงานมาก อาจทำให้เผชิญปัญหาภาระงานล้นมือ 2. การสืบสวนการฟอกเงินเป็นเรื่องละเอียดอ่อนต้องใช้ความรู้ความชำนาญสูง การพึ่งพาพนักงานจากหน่วยงานอื่นมีความเสี่ยงที่จะทำให้เกิดความผิดพลาด หรือไม่กล้าดำเนินงานอย่างลงลึกเมื่อเทียบกับหากให้พนักงาน ปปง. เป็นผู้ปฏิบัติงานเอง

ประการที่สอง ตำรวจมีบทบาทสำคัญในการสืบสวนทุนผิดกฎหมายและอาจมีข้อมูลที่เกี่ยวข้องอยู่ในมือซึ่งมีประโยชน์ช่วย ปปง. สืบสวนการฟอกเงิน แต่ตำรวจเองก็ขาดแรงจูงใจในการทำคดีฟอกเงิน เนื่องจากคดีฟอกเงินเป็นคดีที่มีความซับซ้อนสูง ต้องลงแรงหนักกว่าคดีอื่น เมื่อนับเป็นผลงานแล้วอาจไม่คุ้มค่ามากนักเมื่อเทียบกับการทำคดีอื่นที่ง่ายกว่า ตำรวจจึงเลือกที่จะทำคดีอื่นก่อน และปล่อยให้ ปปง. เป็นผู้ทำคดีฟอกเงินเป็นหลักแทน^[17]จากการสนทนาประชุมกลุ่มย่อยในงานวิจัยชิ้นหนึ่งที่ยังไม่เผยแพร่

ภายใต้สถานการณ์กำลังคนที่จะทำหน้าที่สืบสวนสอบสวนการฟอกเงินขาดแคลน ถึงแม้ระบบข้อมูลจะช่วยชี้เป้าได้สำเร็จ ก็อาจยังไม่เพียงพอที่ภาครัฐจะไล่กวาดไล่จับทุนสีเทาผิดกฎหมายที่ดำเนินกิจการในประเทศอยู่ได้

สามเหลี่ยมเขยื้อนทุนเทา ปรับกฎหมาย เพิ่มศักยภาพรัฐ ทำงานอย่างมืออาชีพ

สุดท้ายแล้วหากเราไม่ต้องการให้ประเทศไทยเป็น ‘ศูนย์กลางแห่งการฟอกเงิน’ ภาครัฐต้องทำ 3 อย่างไปพร้อมกัน คือปรับกฎหมายให้ทันสมัย เพิ่มศักยภาพรัฐในการตรวจจับ และทำให้องค์กรที่เกี่ยวข้องกับการป้องกันฟอกเงินทำงานอย่างเป็นอิสระไม่ถูกแทรกแซงจากอิทธิพลภายนอก

ประการแรก ปรับกฎหมายเพิ่มอำนาจรัฐในการตรวจจับการฟอกเงิน ซึ่งกำลังเป็นประเด็นสำคัญที่สังคมผลักดันอยู่แล้ว

1. สภาชุดก่อนหน้าพยายามปรับปรุงแก้ไข พระราชบัญญัติป้องกันและปราบปรามการฟอกเงิน 2542 ให้ทันสมัยเป็นไปตามมาตรฐาน FATF (มาตรฐานความป้องกันการฟอกเงินและการเงินเพื่อสนับสนุนอาชญากรรม) ด้วยการเพิ่มประเภทความผิด และเพิ่มข้อกำหนดให้ธุรกิจบางประเภท สหกรณ์ มูลนิธิต้องรายงานข้อมูลธุรกรรมแก่ ปปง.^[18]อรวรรณ วัชรีวงศ์ ณ อยุธยา. 2568. ครม. มีมติเห็นชอบร่างพระราชบัญญัติป้องกันและปราบปรามการฟอกเงิน (ฉบับที่..) พ.ศ. …. … Continue reading ก่อนที่จะชะงักไปเนื่องจากการยุบสภาในปลายปี 2568

2. ผู้ที่ดำเนินกิจการฟอกเงินมักจะปกปิดตัวตนตอนดำเนินการเพื่อไม่ให้ถูกสาวถึง จึงเป็นโจทย์ท้าทายสำหรับหน่วยงานที่เกี่ยวข้องต้องออกกฎกติกาหรือเครื่องมือที่จะช่วยตามหา ‘ผู้เป็นเจ้าของที่แท้จริง’ ของธุรกรรมที่มีความผิดปกติทั้งในกลุ่มนิติบุคคลที่จดทะเบียน ในตลาดซื้อขายสินทรัพย์ดิจิทัล รวมถึงในตลาดทุน ตัวอย่างมาตรการที่ถูกผลักดันเพื่อค้นหาตัวตนของผู้ที่ทำธุรกรรม ได้แก่ มาตรการ Crypto Travel Rule ในตลาดซื้อขายสินทรัพย์ดิจิทัล ซึ่งกำหนดให้ระบว่าใครเป็น ผู้รับและผู้ส่ง ในการทำธุรกรรม เป็นต้น

3. ปรับกฎหมายเพิ่มอำนาจให้เจ้าหน้าที่รัฐสามารถยึดทรัพย์สินต้องสงสัยไว้ชั่วคราวได้ก่อนถ้าหากมีหลักฐานที่บ่งชี้เพียงพอ เพื่อป้องกันไม่ให้ผู้กระทำผิดสามารถโยกย้ายทรัพย์สินได้ทัน

ประการที่สอง เพิ่มศักยภาพภาครัฐในการค้นหาสืบสวนการฟอกเงิน โดยในด้านหนึ่งก็ต้องนำเทคโนโลยีอย่าง Data Bureau เข้ามาใช้ แต่ในอีกด้านหนึ่งก็ต้องเพิ่มศักยภาพให้กับหน่วยงานรัฐที่เกี่ยวข้อง 1. ขยายหน่วยงาน ปปง. ทั้งในด้านกำลังคนและขยายสาขาสู่ภูมิภาค 2. ปรับแรงจูงใจในการทำคดีฟอกเงินให้ตำรวจรู้สึกคุ้มค่าในการทำงาน รวมถึง 3. ต้องเพิ่มศักยภาพหน่วยงานอื่นๆ ที่มีความเกี่ยวข้องด้วย เช่น เพิ่มศักยภาพของกรมพัฒนาธุรกิจการค้าให้สามารถตรวจสอบ ธุรกิจนอมินีหรือธุรกิจที่มีพฤติกรรมต้องสงสัยว่าจะเป็นกิจการฟอกเงินมากขึ้น

ประการสุดท้ายสำคัญที่สุด และมีความท้าทายมากที่สุด การแก้กฎหมายและการเพิ่มศักยภาพหน่วยงานราชการจะไม่มีประโยชน์อันใดเลย ถ้าองค์กรที่เกี่ยวข้องถูกแทรกแซงจากผู้มีอิทธิพลที่เกี่ยวข้องกับธุรกิจสีเทาจนไม่สามารถทำหน้าที่อย่างที่ควรจะทำได้ ดังนั้นมาตรการที่จะช่วยทำให้องค์กรที่เกี่ยวข้องทำงานได้อย่างเป็นมืออาชีพจึงสำคัญ เช่น การปฏิรูปตำรวจ การปราบคอร์รัปชัน การป้องกันการยึดรัฐ (State Capture) ในหน่วยงานกำกับดูแล เป็นต้น