นับเป็นเวลาครบขวบปีแล้ว ที่พระราชบัญญัติภาษีสรรพสามิตฉบับใหม่ หรือที่รู้จักกันในชื่อ ‘พ.ร.บ.สุราชุมชน’ ได้ถูกใช้อย่างเป็นทางการ จากวันที่ประกาศในราชกิจจานุเบกษา ลงวันที่ 5 มิถุนายน 2568[1]พระราชบัญญัติภาษีสรรพสามิต (ฉบับที่ 2) พ.ศ. 2568. (2568, 5 มิถุนายน). ราชกิจจานุเบกษา, เล่ม 142 ตอนที่ 38 ก, หน้า 13–16
กฎหมายดังกล่าวถูกร่างขึ้นด้วยเจตนารมณ์ที่จะปลดล็อกการผลิตสุราให้กับผู้ประกอบธุรกิจรายย่อยและประชาชนทั่วไป เพื่อเปิดการแข่งขัน-ลดการผูกขาดในอุตสาหกรรมสุราที่กฎหมายเอื้อให้ผู้เล่นรายใหญ่ครองตลาด รวมไปถึงการสนับสนุนให้ใช้ผลผลิตทางการเกษตรในประเทศถูกนำมาแปรรูปในกระบวนการผลิตสุราด้วย [2]กองบรรณาธิการ. (2568, 15 มกราคม). สภาผ่านกฎหมายปลดล็อกสุราชุมชน ก้าวแรกเพื่อลดการผูกขาด ประชาชนผลิตเหล้าได้ง่ายและหลากหลายกว่าเดิม. Thairath Plus. … Continue reading
อย่างไรก็ตาม การแก้ไขกฎหมายดังกล่าวก็ผ่านการขับเคลื่อนมายาวนาน โดยเฉพาะการขับเคลื่อนสำคัญหลังการเลือกตั้งในปี 2562 ที่ทำให้ประเด็นการผลิตสุรากลายเป็นประเด็นทางการเมืองระดับชาติขึ้นมา
ความพยายามการแก้ไขกฎหมายการผลิตสุราที่ผ่านมาในช่วงหลังการเลือกตั้งปี 2562
การเลือกตั้งปี 2562 เป็นหมุดหมายสำคัญของการเมืองไทยเนื่องจากเป็นการเลือกตั้งครั้งแรกนับตั้งแต่ปี 2554และครั้งแรกหลังจากการรัฐประหารในปี 2557 ทำให้เกิดบรรยากาศทางการเมืองที่มีการนำเสนอนโยบายต่างๆ แข่งขันกันอีกครั้ง และพรรคอนาคตใหม่ ได้เสนอร่างแก้ไขพระราชบัญญัติภาษีสรรพสามิต ในประเด็น ‘สุราก้าวหน้า’ เพื่อเปิดโอกาสให้ประชาชนทั่วไปผลิตสุราได้ ซึ่งก็ได้รับความสนใจจากประชาชน เนื่องจากสภาพเศรษฐกิจที่ไม่ดี ทำให้เกิดการตั้งคำถามว่ากฎหมายที่เป็นอุปสรรคในการประกอบอาชีพของประชาชนและเอื้อนายทุนนั้นควรเกิดการเปลี่ยนแปลงหรือไม่ รวมไปถึงการที่พลเอกประยุทธ์อยู่ในตำแหน่งอย่างยาวนาน ประชาชนก็อยากเห็นอะไรที่เป็นความหวังและการเปลี่ยนแปลง[3]อัญรินทร์ มนตรีอมรวงศ์. (2565). การผลักดันร่างกฎหมายเพื่อเปิดกว้างตลาดเสรีการผลิตสุรา กรณีศึกษา พรบ. สุราก้าวหน้า … Continue reading
ถึงแม้ร่างสุราก้าวหน้าไม่ได้ผ่านความเห็นชอบของสภาผู้แทนราษฎร แต่ก่อนที่จะมีการพิจารณาลงมติเรื่องสุราก้าวหน้าเพียง 1 วัน รัฐบาลพลเอกประยุทธ์ จันทร์โอชา ได้ออกกฎกระทรวงการผลิตสุราปี 2565[4]iLaw. (2565, 2 พฤศจิกายน). ร่างกฎหมาย #สุราก้าวหน้า ตกไป! สภาคว่ำในวาระสาม 194:196 เสียง. https://www.ilaw.or.th/articles/5495 ที่ลดกฎเกณฑ์ในการผลิตสุราให้รายย่อยผลิตได้ง่ายขึ้น เช่น ผลิตเพื่อบริโภคเองก็สามารถขออนุญาตได้จากแต่เดิมที่ผิดกฎหมาย การตัดข้อจำกัดด้านกำลังการผลิตในกรณีของโรงเบียร์และ BrewPub ออกไป แต่ก็ยังคงกฎเกณฑ์ที่เป็นข้อจำกัดอยู่ เช่น ในการผลิตสุราขาว วิสกี้ ยิน ยังมีอัตราการผลิตเป็นข้อจำกัด การกำหนดแรงม้าของเครื่องจักร เช่นเดียวกันกับการขออนุญาตผลิตที่ก็ยังจำกัดปริมาณอยู่ จึงถูกมองว่าไม่ใช่การปลดล็อกแต่เป็นการเปลี่ยนล็อก[5]ผู้จัดการสุดสัปดาห์. (2565, 5 พฤศจิกายน). สุราเสรีฉบับ “ครม.ลุง” VS ฉบับ “ก้าวหน้า” …ปัญหาอยู่ที่ตรงไหน. ผู้จัดการออนไลน์. https://mgronline.com/daily/detail/9650000105581 ซึ่งสุราก้าวหน้าในเวลานั้นมีความพยายามจะยกเลิกกฎเกณฑ์ด้านอัตราการผลิตในสุราทุกประเภท[6]THE STANDARD TEAM. (2565, 2 พฤศจิกายน). เทียบกฎกระทรวงผลิตสุรา ปี 2560 vs. ปี 2565 vs. ร่างกฎหมายสุราก้าวหน้า. THE STANDARD. https://thestandard.co/ministerial-regulations-vs-new-liquor-law/ การแก้ไขกฎกระทรวงดังกล่าวจึงถูกมองว่าเป็นประเด็นทางการเมืองที่รัฐบาลออกกฎหมายตัดหน้าฝ่ายค้าน รวมไปถึงรายงานข่าวที่ว่านายกรัฐมนตรีในขณะนั้นยังไม่อยากให้มีการต้มเหล้าโดยทั่วไปอย่างสุดโต่งอีกด้วย[7]เดลินิวส์. (2565, 1 พฤศจิกายน). ‘บิ๊กตู่’ ชัดเจนไม่เอา ก.ม.สุราก้าวหน้า ยันไม่ปล่อยฟรีต้มเหล้าสุดโต่ง!. https://www.dailynews.co.th/news/1638563/ อีกทั้งการแก้ไขกฎกระทรวงก็เป็นการแก้กฎหมายในศักดิ์ที่ต่ำกว่าสุราก้าวหน้าที่จะแก้ไขกฎหมายแม่ (กฎหมายระดับพระราชบัญญัติ) ที่แก้ได้ด้วยกลไกนิติบัญญัติเท่านั้น ซึ่งแก้ยากกว่ากฎกระทรวงและการแก้กฎหมายแม่จะส่งผลเป็นกรอบให้กฎหมายลูกอื่นๆ ในอนาคตต่อไปได้
จนมาสู่การเลือกตั้งในปี 2566 ที่พรรคการเมืองใหญ่สามพรรค ได้แก่ พรรคก้าวไกล ซึ่งสืบทอดจากมาจากพรรคอนาคตใหม่เดิม, พรรคเพื่อไทย และพรรครวมไทยสร้างชาติ ต่างก็เสนอร่างแก้ไขพระราชบัญญัติภาษีสรรพสามิต ยิ่งสะท้อนว่าการอนุญาตให้ผลิตสุรานั้นเป็นนโยบายที่มีน้ำหนักในทางการเมืองสูง และถึงแม้ร่างกฎหมายจะมีรายละเอียดต่างกันบ้าง แต่ใจความหลักของทั้งสามร่างล้วนมุ่งลดกฎเกณฑ์ เปิดโอกาสให้รายย่อยผลิตได้มากขึ้นกว่าสมัยกฎกระทรวงปี 2565 ที่ยังคงมีการกำหนดเกณฑ์การผลิตขั้นต่ำในการผลิตสุราหลายประเภทดังที่กล่าวไปข้างต้น โดยในการแก้ไขครั้งนี้จะระบุในกฎหมายแม่ (พ.ร.บ.ภาษีสรรพสามิต) ไปเลยเพื่อเป็นกรอบไม่ให้กฎหมายลูกมามีกฎเกณฑ์ที่เป็นอุปสรรคในการผลิตอีก
การแก้ไขกฎหมายเพื่อการผลิตสุรานั้นเป็นไปได้อย่างค่อนข้างราบรื่น โดยเมื่อเทียบกับกฎหมายที่เกี่ยวกับเครื่องดื่มแอลกอฮอล์ที่ถูกพิจารณาในสภาชุดหลังการเลือกตั้ง 2566 อีกฉบับ อย่างพระราชบัญญัติควบคุมเครื่องดื่มแอลกอฮอล์ จะเห็นได้ว่า กฎหมายฝั่งผลิตสุราคณะกรรมาธิการสภาผู้แทนราษฎรมีการประชุมเพียง 10 ครั้ง[8]สำนักงานเลขาธิการสภาผู้แทนราษฎร. (ม.ป.ป.). สรุปผลการประชุมคณะกรรมาธิการวิสามัญพิจารณาร่างพระราชบัญญัติภาษีสรรพสามิต (ฉบับที่ ..) พ.ศ. …. … Continue reading เท่านั้น แต่ขณะเดียวกันกฎหมายควบคุมเครื่องดื่มแอลกอฮอล์มั้นกรรมาธิการฯ มีการประชุมถึง 52 ครั้ง[9]สำนักงานเลขาธิการสภาผู้แทนราษฎร. (ม.ป.ป.). บันทึกการประชุมคณะกรรมาธิการวิสามัญพิจารณาร่างพระราชบัญญัติควบคุมเครื่องดื่มแอลกอฮอล์ (ฉบับที่ ..) … Continue reading และเมื่อถึงคราวลงมติ การแก้ไขพระราชบัญญัติภาษีสรรพสามิตก็ผ่านวาระ 3 ของสภาผู้แทนราษฎรด้วยคะแนนเสียงเอกฉันท์ จากทั้งฝ่ายรัฐบาลและฝ่ายค้าน โดยไม่มีผู้ลงคะแนนเสียงไม่เห็นด้วย[10]สำนักงานเลขาธิการสภาผู้แทนราษฎร. (2568). รายงานการประชุมสภาผู้แทนราษฎร ชุดที่ 26 ปีที่ 2 ครั้งที่ 8 (สมัยสามัญประจำปีครั้งที่สอง) พ.ศ.2568 เล่ม 18 ทำให้กฎหมายนี้ถูกประกาศใช้ในท้ายที่สุด
ศูนย์กลางของการแก้ไขกฎหมายดังกล่าวคือ การแก้ไขมาตรา 153 ของพระราชบัญญัติภาษีสรรพสามิต ซึ่งเป็นมาตราที่กล่าวถึงหลักการในการขออนุญาตผลิตสุราในประเทศไทย โดยกำหนดให้ผู้ผลิตต้องได้รับอนุญาตจากอธิบดีกรมสรรพสามิตและปฏิบัติตามเงื่อนไขที่กำหนดในประกาศและกฎกระทรวง
โดยร่างแก้ไขมีความต้องการแก้ไขกฎหมายให้เป็นกรอบว่า การออกใบอนุญาตผลิตสุรานั้นจะต้องไม่ถูกเลือกปฏิบัติเพื่อกีดกันทางการค้าอีกต่อไป และให้กระทรวงการคลังแก้กฎกระทรวงที่เกี่ยวข้องการผลิตสุราตามพระราชบัญญัติภาษีสรรพสามิตฉบับใหม่นี้ต่อไป ซึ่งกรมสรรพสามิต กระทรวงการคลังก็ได้แก้ไขกฎกระทรวงตามกฎหมายแม่และประกาศใช้แล้วในเดือนธันวาคม 2568 ที่ผ่านมา ซึ่งลดเงื่อนไขและอุปสรรคในการผลิตสุราลงอย่างมาก เช่น ยกเลิกอัตราการผลิตขั้นต่ำ ยกเลิกทุนจดทะเบียน เปิดช่องให้รายย่อยที่ไม่ได้เป็นโรงงานสามารถผลิตได้ เป็นต้น
อย่างไรก็ตาม การแก้ไขครั้งนี้ไม่ได้ต้องการที่จะแก้ไขกฎหมายที่นอกเหนือไปจากขอบเขตอำนาจหน้าที่ของกระทรวงการคลังมากนัก โดยจากข้อสังเกตของคณะกรรมาธิการสภาผู้แทนราษฎร เสนอให้กระทรวงการคลังควรแก้ไขกฎกระทรวงตามกฎหมายแม่ที่แก้ไขเท่านั้น ขณะที่กฎหมายของกระทรวงอื่น เช่น กฎหมายโรงงาน กฎหมายสิ่งแวดล้อมนั้นไม่ได้จำเป็นจะต้องแก้ไขอะไร
ต่อให้ผลิตง่ายขึ้น จะแข่งขันจริงก็ยังมีกฎเกณฑ์อื่นเป็นอุปสรรคอีก
แม้จะมีการแก้ไขกฎหมายเพื่อผ่อนปรนให้ผู้ค้ารายย่อยเข้าสู่ตลาดได้ง่ายขึ้น ทว่าการจะเข้ามาแข่งขันกับรายใหญ่เจ้าตลาดกลับไม่ง่าย เพราะยังมีกฎเกณฑ์อีกหลายเรื่องที่ทำให้ผู้ค้ารายใหญ่ยังคงความได้เปรียบมากกว่าผู้ค้ารายย่อย
หนึ่งในนั้นคือกฎเกณฑ์ว่าด้วยการโฆษณาสินค้าสุรา ในกฎหมายควบคุมเครื่องดื่มแอลกอฮอล์ ที่ห้ามโฆษณาสินค้าสุรา หรือประชาสัมพันธ์ในลักษณะชักชวนให้ดื่ม[11]ในปัจจุบันพระราชบัญญัติควบคุมเครื่องดื่มแอลกอฮอล์ ได้รับการแก้ไขในปี 2568 ซึ่งมีกฎเกณฑ์ให้สามารถประชาสัมพันธ์ในทางโฆษณาได้ … Continue reading แต่ผู้ประกอบการรายใหญ่ที่เป็นเจ้าตลาดนั้นทั้งได้โอกาสทำการตลาดมายาวนานกว่า แล้วยังสามารถหาช่องทางโฆษณาผลิตภัณฑ์ของตนเองได้อยู่ดี โดยไม่ต้องโฆษณาเครื่องดื่มแอลกอฮอล์ตรงๆ แต่โฆษณาผ่านแบรนด์ที่ติดตลาดไปแล้วแทน ซึ่งทำให้กลุ่มรายย่อยเสียเปรียบมากกว่า
อีกประเด็นสำคัญคืออัตรา ‘ภาษีสรรพสามิตสุรา’ ที่คิดจากอัตราแอลกอฮอล์ในสุราและราคาขายปลีก ซึ่งทำให้ผู้ประกอบการรายใหญ่ได้เปรียบ เพราะผลิตจำนวนมาก มีต้นทุนเฉลี่ยต่ำกว่า ทำให้ราคาขายปลีกต่ำกว่า และจึงถูกเก็บภาษีในจำนวนที่น้อยกว่าด้วย ในปัจจุบันกลุ่มผู้ประกอบการรายย่อยจึงมีข้อเรียกร้องให้แก้ไขเรื่องภาษีเพื่อให้เกิดความเป็นธรรมในการแข่งขันมากขึ้น[12]มติชนออนไลน์. (2569, 14 พฤษภาคม). สมาคมคราฟท์เบียร์ เรียกร้องปรับจัดเก็บภาษีใหม่ เท่าพิภพ แนะ ‘เอกนิติ’ คุยกับรายย่อยบ้าง ไม่ใช่คุยแต่รายใหญ่. … Continue reading
ผลของการแก้กฎหมายในปัจจุบันอาจไม่ได้ทำให้อุตสาหกรรมเปลี่ยนไปนัก
ในช่วงที่พรรคก้าวไกลชนะการเลือกตั้งในปี 2566 ทำให้เกิดการคาดการณ์ว่าพรรคก้าวไกลจะนำร่างสุราก้าวหน้าที่ไม่ผ่านความเห็นชอบของสภาในปี 2565 กลับมาอีกครั้งหนึ่ง และทำให้มีการถกเถียงกันว่าผลของการแก้ไขกฎหมายสุราก้าวหน้าจะส่งผลต่อสังคมอย่างไรบ้าง
โดยในมิติของการแข่งขันในตลาดสุรา พรรคก้าวไกลมองว่ากฎหมายนี้จะช่วยเพิ่มรายได้เกษตรกร กระตุ้นการท่องเที่ยว กระจายรายได้ให้ผู้ประกอบการรายย่อย และ “สร้างประเทศที่ไม่ผูกขาด เป็นสัญลักษณ์ที่แสดงให้เห็นว่าพลังของประชาชนสามารถเปลี่ยนแปลงโครงสร้างอำนาจ เอาชนะกลุ่มทุนผูกขาดได้ผ่านกลไกสภาตามระบอบประชาธิปไตย”[13]พรรคก้าวไกล. (2565, 31 ตุลาคม). #สุราก้าวหน้า ไม่ใช่แค่เรื่องของสุรา แต่คือการสร้างอนาคตของประเทศ. https://www.moveforwardparty.org/pin/15598/ ส่วนกลุ่มประชาสังคมที่ผลักดันการแก้ไขกฎหมายผลิตสุรา เช่น กลุ่มประชาชนเบียร์ ก็มองว่าจะทำให้ ประชาชนสามารถผลิตสินค้าที่เป็นของประจำท้องถิ่นได้ ทำให้เกิดการกระจายรายได้สู่ท้องถิ่นมากขึ้น [14]สาธิต สูติปัญญา. (2565, 27 ตุลาคม). เสียงจาก ‘ประชาชนเบียร์’ ‘สุราก้าวหน้า’ ไม่ได้ทำให้คนดื่มเพิ่ม แต่คือการปลดล็อกจากผู้ผลิตรายใหญ่. The Momentum. … Continue reading
อย่างไรก็ตาม ก็มีฝ่ายที่ประเมินว่าผลกฎหมายอาจไม่ได้ส่งผลมากนัก เครือข่ายรณรงค์ป้องกันภัยแอลกอฮอล์ ไม่เชื่อว่านโยบายนี้จะทลายทุนผูกขาดได้จริงเพราะกลุ่มผู้ค้ารายใหญ่มีส่วนแบ่งการตลาดสูง[15]วชิรวิทย์ เลิศบำรุงชัย. (2566, 8 กรกฎาคม). ‘สุราก้าวหน้า’ สร้างปัญหา หรือเพิ่มโอกาส. The Active, Thai PBS. https://theactive.thaipbs.or.th/read/liquor-bill-chance ส่วนเครือข่ายเฝ้าระวังธุรกิจสุรามองว่าการเปิดให้มีผู้เล่นรายย่อย อาจลดอิทธิพลผู้เล่นรายใหญ่ได้บ้างแต่จะไม่ส่งผลสะเทือนอย่างสำคัญ และคิดว่ากลุ่มทุนใหญ่ก็ประเมินว่าพวกเขาอาจจะไม่ได้รับผลมากนัก[16]ฤษฎา ศุภวรรธนะกุล. (2565, 17 กุมภาพันธ์). เครือข่ายเฝ้าระวังธุรกิจสุราไม่ค้าน กม.สุราก้าวหน้า หวังปลดล็อกการผูกขาด สร้างความเป็นธรรมให้รายย่อย. … Continue reading สอดคล้องกับท่าทีของกลุ่มทุนสุราขนาดใหญ่ที่ไม่ได้แสดงความเห็นต่อต้านกฎหมายฉบับนี้ โดยมองว่าตนสามารถปรับตัวกับกฎเกณฑ์ใหม่ได้ไม่ยาก[17] มติชนออนไลน์. (2566, 19 พฤษภาคม). ต๊อด ปิติ เห็นด้วย ‘สุราก้าวหน้า’ ชี้เรื่องเล็ก เทียบกับความคาดหวังจากสิ่งต่างๆ ที่ควรจะเกิด. https://www.matichon.co.th/politics/news_3988452 ในแง่การแข่งขันในตลาดมวลชน (Mass Market) จะพบว่าแม้กระทั่งกลุ่มทุนใหญ่รายใหม่อย่างกลุ่มคาราบาวที่เข้าตลาดมาแข่งขันกับเจ้าตลาดเดิม ก็ยังไม่ได้สามารถแย่งส่วนแบ่งทางการตลาดได้มากนัก[18]Brand Buffet. (2568, 17 พฤศจิกายน). ถอดบทเรียน 2 ปี “เบียร์คาราบาว” ขาดทุนพันล้าน ปรับแผนใหม่ลุย “OEM – ขายเบียร์สด” หวังพ้นจุดขาดทุนปี 2569. … Continue reading สะท้อนว่าการเข้ามาแข่งขันในตลาดสุราไม่ง่าย ต่อให้มีเงินลงทุนสูงก็ตาม การคาดหวังให้ผู้ค้ารายย่อยเข้าสู่ตลาดหลังจากแก้ไขกฎหมายและก้าวขึ้นมาแข่งกับนายทุนขนาดใหญ่ในเวลาอันสั้นจึงเป็นไปได้ยากในทางปฏิบัติ
ยังเร็วเกินไปที่จะประเมินผลกระทบต่อสุขภาวะ
นอกจากนี้ในด้านของสุขภาวะ ฝ่ายที่สนับสนุนให้แก้กฎหมายสุรามองว่า กฎหมายดังกล่าวนำไปสู่การสร้างวัฒนธรรมการดื่มอย่างรับผิดชอบมากขึ้น เนื่องจากประชาชนมีทางเลือกในการบริโภคที่หลากหลายมากขึ้น เปิดโอกาสให้เรียนรู้รสชาติและสไตล์ที่แตกต่าง ซึ่งจะค่อยๆ เปลี่ยนวัฒนธรรมจากการดื่มเพื่อเมาไปสู่การดื่มอย่างรับผิดชอบในที่สุด [19]สาธิต สูติปัญญา. (2565, 27 ตุลาคม). เสียงจาก ‘ประชาชนเบียร์’ ‘สุราก้าวหน้า’ ไม่ได้ทำให้คนดื่มเพิ่ม แต่คือการปลดล็อกจากผู้ผลิตรายใหญ่. The Momentum. … Continue reading ในทางตรงข้าม ฝ่ายที่ต้องการป้องกันผลร้ายจากสุราก็มองว่า การแก้ไขกฎหมายอาจทำให้มีนักดื่มหน้าใหม่เพิ่มขึ้น และเมื่อชาวบ้านร่วมผลิตมากยิ่งขึ้น ก็จะยิ่งทำให้ประชาชน โดยเฉพาะเยาวชนเข้าถึงสุราได้มากขึ้น[20]วชิรวิทย์ เลิศบำรุงชัย. (2566, 8 กรกฎาคม). ‘สุราก้าวหน้า’ สร้างปัญหา หรือเพิ่มโอกาส. The Active, Thai PBS. https://theactive.thaipbs.or.th/read/liquor-bill-chance ซึ่งจะนำไปสู่สุขภาวะที่ถดถอยลง
อย่างไรก็ตาม หากพิจารณาผลลัพธ์ของการแก้ไขพระราชบัญญัติภาษีสรรพสามิตในปี 2568 จะเห็นว่า มาตรา 153 ที่มีการแก้ไขนั้น มีความอนุรักษ์นิยมมากกว่าครั้งของสุราก้าวหน้าในปี 2565 ที่เสนอให้เปิดเสรีเต็มขั้น เพียงแค่จดแจ้งก็สามารถผลิตเพื่อบริโภคเองในครัวเรือนได้เลย ต้องขออนุญาตเฉพาะกรณีผลิตเพื่อขายเท่านั้น แต่ในการแก้ไขกฎหมายฉบับที่ผ่านออกมา ยังคงกำหนดให้ประชาชนทั่วไปที่จะผลิตเหล้าดื่มเองต้องขออนุญาต ผลลัพธ์ทางสุขภาวะที่จะเกิดขึ้นจึงอาจไม่ได้เป็นไปตามที่หลายฝ่ายกังวล โดยเฉพาะอย่างยิ่ง เมื่อการปลดล็อคการผลิตยังไม่สามารถทำให้รายย่อยเข้ามาแข่งขันและเพิ่มความหลากหลายของผลิตภัณฑ์สุราได้จริงตั้งแต่ต้น
ยังปลดล็อคได้ไม่จริง ยิ่งต้องเดินหน้าเพิ่มการแข่งขันให้เป็นธรรม
ความพยายามที่จะทำให้เกิดการแข่งขันในอุตสาหกรรมสุรา ไม่อาจบรรลุผลได้ในทันทีด้วยการแก้ไขกฎหมายฉบับเดียว แม้สภาพของตลาดจะยังไม่เอื้อให้รายย่อยเข้ามาร่วมแข่งขัน แต่ก็ไม่ได้หมายความว่าเราไม่ควรผลักดันกฎหมายดังว่าออกมา พ.ร.บ.สุราชุมชน ควรถูกพิจารณาในฐานะการเพิ่มสิทธิเสรีภาพ ซึ่งเป็นหัวใจของกฎหมายฉบับนี้และเป็นสิ่งที่สังคมไทยกำลังเรียกร้องเพิ่มมากขึ้น การเปิดให้ผลิตสุราได้นั้นเป็นความพยายามเพิ่มเสรีภาพในการประกอบอาชีพ เปิดตลาดที่รายย่อยไม่เคยได้ลงแข่ง ให้มีการแข่งขันเกิดขึ้น ซึ่งถ้าหากสังคมยังคงเรียกร้องสิ่งนี้อยู่ ก็จะนำไปสู่การแก้ไขกฎหมายที่เป็นอุปสรรคฉบับอื่นต่อไป อาทิ การปรับอัตราภาษีให้รายย่อยแข่งกับรายใหญ่ได้ และการอนุญาตให้ผู้ประกอบการรายย่อยสามารถโฆษณาเครื่องดื่มแอลกอฮอล์ได้ หรือ มีการรีวิวสุราได้เหมือนสินค้าอื่นๆ ส่วนข้อกังวลถึงปัญหาสุขภาวะของสังคมนั้น ก็อาจจะจำเป็นที่จะต้องพิจารณาถึงมาตรฐานการผลิตสุราให้ปลอดภัย หรือรณรงค์เรื่องการดื่มอย่างปลอดภัยด้วยวิธีอื่นๆ เพราะถึงที่สุดแล้ว การปล่อยให้ทุนรายใหญ่ผูกขาดตลาดดังเดิมก็ไม่อาจส่งเสริมสุขภาวะให้ดีขึ้นได้ และยังแต่จะทำให้ผู้ประกอบการจำนวนน้อยมีอำนาจในตลาดสูงและสามารถส่งเสริมการดื่มในตลาดมวลชนมากขึ้นต่อไป เป้าหมายด้านการส่งเสริมสุขภาวะและการสร้างการแข่งขันที่เป็นธรรมจึงไม่ได้เป็นสิ่งที่ต้องแลกกัน และก้าวถัดไปของนโยบายด้านการควบคุมการผลิตสุราจึงควรมุ่งเน้นไปที่การทำให้เสรีภาพในการประกอบธุรกิจของประชาชน ผลิดอกออกผลเป็นวัฒนธรรมการดื่มที่ส่งผลดีในเชิงเศรษฐกิจโดยไม่ละเลยมิติสุขภาพเคียงข้างกันไป มากกว่าการถอยหลังกลับไปสู่จุดเดิม
| ↑1 | พระราชบัญญัติภาษีสรรพสามิต (ฉบับที่ 2) พ.ศ. 2568. (2568, 5 มิถุนายน). ราชกิจจานุเบกษา, เล่ม 142 ตอนที่ 38 ก, หน้า 13–16 |
|---|---|
| ↑2 | กองบรรณาธิการ. (2568, 15 มกราคม). สภาผ่านกฎหมายปลดล็อกสุราชุมชน ก้าวแรกเพื่อลดการผูกขาด ประชาชนผลิตเหล้าได้ง่ายและหลากหลายกว่าเดิม. Thairath Plus. https://plus.thairath.co.th/topic/politics&society/105094 |
| ↑3 | อัญรินทร์ มนตรีอมรวงศ์. (2565). การผลักดันร่างกฎหมายเพื่อเปิดกว้างตลาดเสรีการผลิตสุรา กรณีศึกษา พรบ. สุราก้าวหน้า [การค้นคว้าอิสระรัฐศาสตรมหาบัณฑิต, มหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์]. คณะรัฐศาสตร์ มหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์. |
| ↑4 | iLaw. (2565, 2 พฤศจิกายน). ร่างกฎหมาย #สุราก้าวหน้า ตกไป! สภาคว่ำในวาระสาม 194:196 เสียง. https://www.ilaw.or.th/articles/5495 |
| ↑5 | ผู้จัดการสุดสัปดาห์. (2565, 5 พฤศจิกายน). สุราเสรีฉบับ “ครม.ลุง” VS ฉบับ “ก้าวหน้า” …ปัญหาอยู่ที่ตรงไหน. ผู้จัดการออนไลน์. https://mgronline.com/daily/detail/9650000105581 |
| ↑6 | THE STANDARD TEAM. (2565, 2 พฤศจิกายน). เทียบกฎกระทรวงผลิตสุรา ปี 2560 vs. ปี 2565 vs. ร่างกฎหมายสุราก้าวหน้า. THE STANDARD. https://thestandard.co/ministerial-regulations-vs-new-liquor-law/ |
| ↑7 | เดลินิวส์. (2565, 1 พฤศจิกายน). ‘บิ๊กตู่’ ชัดเจนไม่เอา ก.ม.สุราก้าวหน้า ยันไม่ปล่อยฟรีต้มเหล้าสุดโต่ง!. https://www.dailynews.co.th/news/1638563/ |
| ↑8 | สำนักงานเลขาธิการสภาผู้แทนราษฎร. (ม.ป.ป.). สรุปผลการประชุมคณะกรรมาธิการวิสามัญพิจารณาร่างพระราชบัญญัติภาษีสรรพสามิต (ฉบับที่ ..) พ.ศ. …. สภาผู้แทนราษฎร ชุดที่ 26. https://web.parliament.go.th/view/428/สรุปผลการประชุม/TH-TH |
| ↑9 | สำนักงานเลขาธิการสภาผู้แทนราษฎร. (ม.ป.ป.). บันทึกการประชุมคณะกรรมาธิการวิสามัญพิจารณาร่างพระราชบัญญัติควบคุมเครื่องดื่มแอลกอฮอล์ (ฉบับที่ ..) พ.ศ. …. สภาผู้แทนราษฎร ชุดที่ 26. https://web.parliament.go.th/view/357/บันทึกการประชุม/TH-TH |
| ↑10 | สำนักงานเลขาธิการสภาผู้แทนราษฎร. (2568). รายงานการประชุมสภาผู้แทนราษฎร ชุดที่ 26 ปีที่ 2 ครั้งที่ 8 (สมัยสามัญประจำปีครั้งที่สอง) พ.ศ.2568 เล่ม 18 |
| ↑11 | ในปัจจุบันพระราชบัญญัติควบคุมเครื่องดื่มแอลกอฮอล์ ได้รับการแก้ไขในปี 2568 ซึ่งมีกฎเกณฑ์ให้สามารถประชาสัมพันธ์ในทางโฆษณาได้ และห้ามโฆษณาแฝงสินค้าอื่น ที่มา: iLaw. (2568, 15 กันยายน). เปิดกฎหมายคุมเหล้าแก้ไขใหม่ ห้ามจูงใจให้ดื่มดริงก์ ห้ามเนียนใช้ชื่อ/โลโก้แฝงโฆษณาเหล้าในสินค้าอื่น. https://www.ilaw.or.th/articles/54862 แต่อย่างไรก็ตาม ในปัจจุบัน (พฤษภาคม 2569) กฎเกณฑ์ใหม่ยังไม่ออกมาจากคณะกรรมการควบคุมเครื่องดื่มแอลกอฮอล์ทำให้ยังไม่สามารถโฆษณาประชาสัมพันธ์ตามกฎหมายควบคุมเครื่องดื่มแอลกอฮอล์ได้ กรุงเทพธุรกิจ. (2569, 21 พฤษภาคม). กฎหมายใหม่ ‘คุมเหล้าเบียร์’ 8 สถานที่-บริเวณ ห้ามขาย-บริโภค ส่วนโฆษณารอก่อน. https://www.bangkokbiznews.com/health/public-health/1235098 |
| ↑12 | มติชนออนไลน์. (2569, 14 พฤษภาคม). สมาคมคราฟท์เบียร์ เรียกร้องปรับจัดเก็บภาษีใหม่ เท่าพิภพ แนะ ‘เอกนิติ’ คุยกับรายย่อยบ้าง ไม่ใช่คุยแต่รายใหญ่. https://www.matichon.co.th/politics/news_5717268 |
| ↑13 | พรรคก้าวไกล. (2565, 31 ตุลาคม). #สุราก้าวหน้า ไม่ใช่แค่เรื่องของสุรา แต่คือการสร้างอนาคตของประเทศ. https://www.moveforwardparty.org/pin/15598/ |
| ↑14 | สาธิต สูติปัญญา. (2565, 27 ตุลาคม). เสียงจาก ‘ประชาชนเบียร์’ ‘สุราก้าวหน้า’ ไม่ได้ทำให้คนดื่มเพิ่ม แต่คือการปลดล็อกจากผู้ผลิตรายใหญ่. The Momentum. https://themomentum.co/report-alcohol-prachachonbeer/ |
| ↑15 | วชิรวิทย์ เลิศบำรุงชัย. (2566, 8 กรกฎาคม). ‘สุราก้าวหน้า’ สร้างปัญหา หรือเพิ่มโอกาส. The Active, Thai PBS. https://theactive.thaipbs.or.th/read/liquor-bill-chance |
| ↑16 | ฤษฎา ศุภวรรธนะกุล. (2565, 17 กุมภาพันธ์). เครือข่ายเฝ้าระวังธุรกิจสุราไม่ค้าน กม.สุราก้าวหน้า หวังปลดล็อกการผูกขาด สร้างความเป็นธรรมให้รายย่อย. ประชาไท. https://prachatai.com/journal/2022/02/97286 |
| ↑17 | มติชนออนไลน์. (2566, 19 พฤษภาคม). ต๊อด ปิติ เห็นด้วย ‘สุราก้าวหน้า’ ชี้เรื่องเล็ก เทียบกับความคาดหวังจากสิ่งต่างๆ ที่ควรจะเกิด. https://www.matichon.co.th/politics/news_3988452 |
| ↑18 | Brand Buffet. (2568, 17 พฤศจิกายน). ถอดบทเรียน 2 ปี “เบียร์คาราบาว” ขาดทุนพันล้าน ปรับแผนใหม่ลุย “OEM – ขายเบียร์สด” หวังพ้นจุดขาดทุนปี 2569. https://www.brandbuffet.in.th/2025/11/carabao-strategy-to-penetrate-the-beer-market/ |
| ↑19 | สาธิต สูติปัญญา. (2565, 27 ตุลาคม). เสียงจาก ‘ประชาชนเบียร์’ ‘สุราก้าวหน้า’ ไม่ได้ทำให้คนดื่มเพิ่ม แต่คือการปลดล็อกจากผู้ผลิตรายใหญ่. The Momentum. https://themomentum.co/report-alcohol-prachachonbeer/ |
| ↑20 | วชิรวิทย์ เลิศบำรุงชัย. (2566, 8 กรกฎาคม). ‘สุราก้าวหน้า’ สร้างปัญหา หรือเพิ่มโอกาส. The Active, Thai PBS. https://theactive.thaipbs.or.th/read/liquor-bill-chance |
